Kilit Kürtlerde anahtar Türklerde
Evet, Ortadoğu-Avrupa hattında inşa edilmek istenen ekonomi politikasının özü bu. Sadece enerji alanında değil, dinamik işgücü, yüksek potansiyele sahip tüketim ve yatırım pazarı açısından da cezb edici. Yine hizmetler, turizm, kültür ve bilimsel üretim alanının canlı olduğu bir zemin ve ekonomik getirisi sözkonusu
Bakü-Ceyhan'dan başlayıp Kazakistan'a kadar uzaması hedeflenen doğalgaz boru hattı Bölge'nin doğal sınırları üzerinden geçerken, İran'dan Arap ülkelerine dek uzanan Güneydeki kaynak ülkelerin doğal gaz ve petrol rezervlerini Nabucco projesi yanı sıra Sahra Afrikasında inşa edilecek Güneş enerjisi tribünlerinin bir geçiş kolunun, Türkiye'nin güneyinden giriş yaparak Avrupa'ya ulaşması tasarlanmaktadır.
Sadece bununla kalmıyor. Daha da önemlisi, batıda ve Arap dünyasında birikmiş sermayenin yeni yatırım sahası çok önemli. Birleşik Arap Emirliklerin'in Dubai'sinden Gürcistan'ın Tiflis'ine oradan Mısır'ın Kahire'si ve Sudan'ın Hartum'una uzanan, yani Kafkaslar, Ortadoğu, Doğu ve Kuzey Afrika'yı kapsayan potansiyeliyle büyük insan kaynağına sahip bölgeler sermayenin kendini yeniden üretebilmesi için çekici bir cazibeye sahip.
Bu sermayenin ilk üsleneceği ülkelerden biri olacak Türkiye'nin vizyonu ise oldukça dar. 2000'lerin başında ABD'den gelen ve Diyarbakır, Antep ve Van'da incelemelerde bulunarak bölgeye tamamen endüstriyel amaçlı yatırım yapmak bu çerçevede yöredeki sermaye çevreleriyle yatırım işbirliğine gitmek isteyen ABD'li iş adamları dönemin başbakanı Ecevit'ten vizeyi alamadılar. Ecevit Ankara merkezli TOBB ile işbirliğini ve GAP eksenli küçük ölçekli yatırımları önermişti ancak ilgi görmedi. Avrupa'dan gelip bölgede fizibilite çalışmaları yürüten finans ve sermaye guruplarının Diyarbakır merkezli tüm görüşmeleri 'kürt ayrılıkçılığını güçlendireceği iddiası'yla engellendi. Her nedense sermayenin yayılma özelliğiyle açıklanan Yahudi girişimcilerinin Çin'deki büyük ölçekli yatırımları, yine yeni cazibe alanı olarak başta Sudan ve doğu ve güney Afrika ülkelerine, hatta Türkiye'nin batısına yönelen girişimleri, bölgeye gelince 'Yahudilerin gizli emelleri'yle ilişkilendirilerek ambargo altına alınıyor.
Ayrıca stratejik öneme haiz olan tatlı suyun kaynak bölgesi Kızılırmak, Aras, Fırat, Dicle, Munzur, Zap, Asi, Seyhan, Ceyhan ve Nil nehirlerinin taşıdığı potansiyel siyasi ve ekonomik dengeleri etkileyecek boyuttadır. Oysa bu kaynakların kullanımı Keban, Atatürk, Assuan (Mısır) barajları örneklerinde olduğu gibi enerji amaçlı kullanımı fizibil, yani karlı değil. Aksine buharlaşma, kireçlenme ve baraj debilerinin dolması nedeniyle hem enerji, hem tarım hem de doğal denge için verimsiz hatta zararlı olmuştur.
Tam da bu noktada 'komşularıyla sıfır problem' iddiasıyla yola çıkan, çelişkileri aşıp işbirliği yollarını arayan, ıslahat ve yeniden yapılanma öneren, bu bağlamda geç de olsa Global ekonomi ve siyasi yapılanmaya bölgesel bazda entegre olmaya çalışan hükümetin, girişimleri haklı ve stratejik önemdedir. Global gücüyle bölgede bulunan ABD, Rusya ve AB ile istişare içinde olması da anlaşılabilirdir. Yani inisiyatif aldığı, anahtarı elinde tuttuğu aşikardır.
Ama su kaynakları, enerji hatlarının kaynak ve geçiş yolları, ticaret ve yatırım merkezlerinin insan potansiyeli, ulaşım, iletişim ve ikmal bağlantı hatları ya Bölge Coğrafyasında ya da etki alanındadır. ABD'nin Federal Kürdistan Bölgesi'ne yaklaşımı, Rusya, Çin, AB ülkelerinin Kürt hükümetiyle doğrudan bağlantı kurmaları, Türkiye'nin yaklaşımının farklılaşması kilidin bu dişlisinin önemini açığa vurmaktadır.
Kandil'den Çemçe'ye, oradan Toroslara ve Akdenize inen kilidin diger dişlisinin çözümünün anahtarı ise coğrafi ve politik şartlardan dolayı Türkiye'nin elindedir. 'Sıfır problem' stratejisini başlatan Türkiye'nin bu dişliyi ya kırarak ya da hile ile açmaya çalışması beyhudedir. Van, Diyarbakır, Hewler ve Kerkük'ün bu yüzyılın yükselen politik, ticari, kültürel vizyonunu hazmedemeyerek, güneyin iradesine dayatmalarda bulunmak, kuzeyde sorunu ekonomiye ve oradan GAP, DAP, KOP yatırımlarına indirgemek, anahtarı kırmaya neden olabilir.
