Euro bölgesinde 2011’de başlayan ekonomik kriz derinleşirken, insan hakları, sosyal haklar ve demokratik işleyişte de paralel bir krize sürüklenmiş durumda.  Avrupa Birliği’nin sürekliliğine dair şüpheler artık daha yüksek tondan dile getiriliyor. 

Diğer on yıllara nazaran daha otoriter dönem olarak kabul edilen 1930-40’lı yıllar,  kapitalizmin 20. yüzyılda yaşadığı ilk büyük ekonomik krizinden sonra İtalya, Almanya ve İspanya’da faşist partilerin iktidara geldiği yıllardı.  Bu yıllarda demokrasi ve insan hakları siyasal ajandada yok iken milliyetçilik, yayılmacılık, anti-komünizm politikaları hâkim kavramlardı. İklim baskıcı otoriter ve faşizan bir iklimdi.

Bu iklim son yıllarda kapitalizmin içine düştüğü krizle birlikte Avrupa’da yeniden yeşermeye başladı. İşsizlik, sosyal kesintiler, bireysel özgürlüklerdeki sınırlamaların hepsi üst üste gelince yabancı düşmanlığı ve göçmenlere karşı olan tahammüller de gittikçe azaldı. Toplumun sağ kesiminde ve genelinde göçmenler, gidişattan sorumlu tutuluyor.

Devletin verdiği sosyal yardımlarla geçinen göçmenler ( benefit class olarak adlandırılıyor) daha fazla kritik ediliyor.

Bu gelişmeler, yer altındaki faşist örgütlemelerin güçlenmesine yabancılara karşı şiddet eylemlerini gerçekleştirmeye hatta seçim kazanarak parlamentoda temsil etmeye kadar varmış durumda.

İtalya, İspanya, Portekiz ve Yunanistan’ın idare edemediği kriz, İtalya’da ve Yunanistan’da seçilmiş hükümetlerin yıkılmasına yerine teknokratlardan oluşan bir hükümetin kurulmasıyla sonuçlandı. Ancak bunun palyatif bir çözüm olduğu herkesin ortak fikri. Sorun daha da büyüyerek az ötede duruyor. Avrupa’nın ‘demokrasi’ tarihinde böyle seçilmişlerin gönderilip teknokratların başa getirilmesi pek alışıldık bir durum değil.

Bütün bu iç karartıcı gelişmelere rağmen, daha eşit, sosyal ve adaletli bir sisteme yönelik çabalar da derinleşiyor. ABD’deki Wall Street işgalinden, Avrupa’daki genel grevlere kadar. Unutmayalım diyalektik Avrupa’da hep işledi.

1800’lü yıllar, kıta Avrupa’sı için devrimler yüzyılıdır.  Düşünce sisteminde, felsefede, edebiyatta, sanatta, bilim ve teknikte, ulaşımda, ekonomide ve elbette siyasal mücadelede baş döndüren devrimler yaşanıyordu.. Eric Hobsbawm, bu süreci  ‘Devrim Çağı’ adlı eserinde derinlemesine işliyor. 

Bu devrimlerden biri de şüphesiz, Thomas Edison’un icat ettiği ampuldür.  Ampulün bizim için nasıl elzem bir icat olduğu, elektrikler kesildiğinde her defasında yeniden hatırlarız.  

21. yüzyılda Türkiye’de kurulan bir parti, amblem olarak ampulü seçti. Ancak amblemdeki ampul, Edison’un ampulü kadar zarif ve kırılabilir değil. Ampulden ziyade, sivri çıkıntıları olan bir gürzü andırıyor.  Gürz, ortaçağ’da kullanılan, ağır bir silahtı. Döneminin ruhuna da uygun bir savaş aracıydı.

Başlangıçta bize aydınlık bir ampul gibi gelen, (ki çoğumuza hala öyle geliyor) şeyin bugün öldürücü bir gürz olduğunu görüyoruz.  Amblemin temsil ettiği parti de, uygulamalarıyla uzak topraklarda imal edilip, bize karşı kullanılan silah oldu.

Bu parti, amblemindeki kabalığı değil  ancak adındaki kabalığı zamanla fark etmiş olmalı ki  AKP’yi bırakıp AK Parti ismini kullanmaya başladı. Başkanı da, bu duruma alışamayan herkesi büyük bir kabalıkla azarlayıp durdu.

Bu gün artık AKP’nin iki amblemi var: biri gürz diğeri kefen.  Farklı düşünen herkesin kafasına polis eliyle bu gürz indirilirken, kendi yarattığı yargısıyla, mahkemeleri ile kurumlarıyla ve palazlandırdığı basının eliyle de  toplumun üzerine AK kefen örtmüş, kendisinden farklı düşünen bütün siyasi görüşleri öğüten ve yok eden bir makineye dönüşmüş durumda.

Kendinden olmayan her şeyi ötekileştirip yok saymaktadır. Bunu da hakim olduğu iktidar aygıtlarını kusursuz devreye sokarak yapmaktadır.

Evresel hukuk kurallarını hiçe sayarak binlerce insan cezaevlerine atılırken, 1990’ların başında binlerce katliama bizzat katılmış, şimdi bunları tek tek isim ve yer göstererek itiraf eden eski özel hareket polisinin itiraflarına kulaklarını tıkayan savcılar, mahkemeler ve yargı,  ancak mizaha konu olabilecek nedenler göstererek,  öğrenci, genç, baba oğul herkesi cezaevine atıyor.

 Üstelik basılmamış kitaplar, yirmi yıl önce söylenmiş türkü, şapka, kitap, saç traşı gibi akıl almaz nedenlerle.

Türkiye’de askerin siyaset üzerindeki vesayetini polisle ikame eden AKP’nin demokrasisini övenler biraz farklı düşünmeye başladıklarında, harekete geçtiklerinde, itiraz ettiklerinde zincirlerin şakırtısını, kelepçenin soğukluğunu bileklerinde hissedeceklerdir.

Ceza evlerinde boş yer kalmadığına göre insanları statlara, kapalı spor salonlarına depolara mı dolduracaklar? Yoksa yap işlet devret modeliyle yeni mega cezaevleri mi inşa edecekler?

 Bir  seçenek daha var.   Bunları hak etmeyen toplum,  AKP ve şürekasına geldikleri yeri göstererek gerçek demokrasi dersini verecek.  Umutla bekliyoruz.

Türkiye Meclisindeki şer güçler bir kez daha anlaşmazlıklarını bir tarafa bırakarak, Kürdistan’a yönelik askeri operasyonlara izin veren tezkereyi onayladı. Kürtlere karşı kentlerde başlatılan sürek avı aynı paralelde ülkenin dağlarında da devam ediyor. Her geçen gün faşist diktatörlüğünü pekiştiren Erdoğan, özgürlük isteyen Kürt halkının sesini her alanda boğmak istiyor.

Bugün sınır dışı askeri operasyonlar, iç operasyonlar, hedef göstermeler, tutuklamalar, linç etmeler eş zamanlı olarak yürütülüyor. Yok etme üzerine kurulu AKP hükümeti politikası pervasızca yürütülüyor.

Erdoğan, müzakere diyor. Ama hiçbir Kürdü müzakere masasına çağırmıyor. Savaştaki muhatabını barış masasında tanımıyor. Savaşta zikrettiği adı masada anmak istemiyor. Savaş sanatından ve savaşın da bir etiği olduğundan bihaber, boşluğa yumruk sallıyor. Barışın, savaşanla yapıldığını aklı kesmiyor. Çapı, sorunun üstesinden gelmesine yetmiyor. Bu onu daha da agresifleştirip insanlıktan çıkarıyor. Tutarsızlıklarını, boşluklarını büsbütün arttırıyor. Askeriyle, polisiyle, savcısıyla başaramadığını, Hizbullahçı terörünü sahneye davet ederek çözmeye çalışıyor.

Ortadoğu’da demokrasi havariliğine soyunuyor, içeride diktatörlük kurup adına ileri demokrasi diyor. Ki bunu da inilip binilen bir ata benzetiyor. Demokrasi kültürünü zere kadar özümsememiş, hazmedememiş, biraz kabadayı, biraz padişah vari biraz uyanık tüccar tafralarıyla hiçbir muhalefet partisini dinleme nezaketi ve olgunluğu göster(e)miyor.

Türkiye’nin bütün devrimci, demokrat, liberal kesimlerinin bu gelişmelere seyirci kalmaması, halklar arasında henüz bitirilmemiş olan birlikte ve yaşama inancını, ruhunu devam ettirmek için dişe diş mücadele etmesi gerekmektedir. Farklı görünen, düşünen, yaşayan hiç kimseye tahammül etmeyen başbakan kendi seçmeninin gözünde değilse bile batıda komik duruma düşüyor. Aldığı, çaldığı, gasp ettiği oyların arkasına sığınarak (sanki halk bütün bunları yapsın diye oy vermiş gibi) Türkiye'yi kan gölüne ve açık ceza evine dönüştürüyor. Geçmiş birikimler yeniden canlandırılarak faşizme karşı birleşik bir cephenin oluşturulması elzemdir.  Yoksa faşizme “No Pasaran’ demek için çok geç olacak.

Bugün Türkiye'de yapılan tartışmalar, tarihsel birikimin, toplumsal dinamiklerin ışığında yürütülmekten ziyade, kaba, derinliksiz ve hengâme içerisinde yürütülmektedir.
Son günlerde hem yurt içinde hem de komşu ülkelere karşı koparılan bu kuru gürültü, ‘hakim’ ve ‘taraf’ medyada da benzer bir iz düşüm sergilemektedir.
Pratikte yaşananların altındaki karmaşık ilişkileri anlamak için sınıflar arasındaki çatışma alanını referans alıp, bunu bazı öznel diğer dinamiklerle ilişkilendirmek gerekiyor. "Gerçek", kaba görüntünün sis perdesi ile örtülmüş.  Bu sis perdesini aralamak için bilimsel yöntemi kullanmak gerekiyor.
 
Türkiye’nin son otuz yıllık tarihi bu yöntemle tartışıldığında var olanı anlamak daha anlamlı olacaktır.  
Yakın dönemi, (bu sürecin uzun bir araştırmanın konusu olduğunu ve eksik kaldığını akılda tutarak) birkaç aksı referans alırsak üç bölüme ayırabiliriz. 
Birincisi; 1980-1989 dönemi; 12 Eylül 1980 faşist darbesinden sonra, onlarca insanın idam edildiği, on binlerce insanın işkenceden geçirildiği, milyonlarca insanın fişlendiği, toplumsal dayanışmanın ve örgütlülüğün yok edildiği yıllardır. 1989 bahar eylemleri ile bu süreç bir nebze yavaşlatıldı.
İkincisi; 1991-1999 Kürtlerle yoğun olarak sürdürülen düşük yoğunluklu çatışma dönemi. Verilere göre 40 binin üzerinde Kürt-Türk yurttaşın öldüğü (ki bunun 30 binden fazlası Kürt) binlercesinin sakat kaldığı, mahpushanelere düştüğü, köylerin yakıldığı, boşaltıldığı, ormanların yakıldığı, aydınların faili meçhul cinayetlere kurban gittiği, gazetelerin bombalandığı, siyasi partilerin kapatıldığı, liseli çocukların karakollarda işkenceden geçirildiği, yürütülen savaşta rol alan devletin üst bürokratlarının, güvenlik görevlilerinin çete türü yapılanmalara gittiği on yıllık bir karanlık dönem olarak tarihe geçti.
Üçüncüsü; 1999-2011 dönemi. Bunu,  2000-2006 ve sonrası şeklinde ikiye ayırabiliriz. İlk dönem bir önceki on yıla göre fiili çatışmaların asgari seviyeye indiği ancak, devlet kanadında ise hukuk dışı yapılanmaların açığa çıktığı, itirafların gelmeye başladığı bir dönemdir. Tek taraflı ateşkeslerle uzatılan bu çatışmasızlık dönemi, 2007 sonrası tekrar tırmanmaya başladı. 
2009’a gelindiğinde, AKP’nin, kendisinden önceki iktidarlardan farklı olmayan yaklaşımları, tutuklamalar, bölge halkının iradesinin meclise yansıtılması önündeki baraj engelleri ve yasaklamalar, artan askeri operasyonlar ve Abdullah Öcalan’a yönelik tecrit uygulamaları, şiddeti zorunlu olarak gündeme getirdi.
Bu otuz yıllık dönem aşağı-yukarı  üç dört sağ partinin iktidarı (DYP-SHP koalisyonunu bir yana bırakırsak) altında geçti. Bahsi geçen ikinci on yıllık dönem iktisadi olarak da üç tane ekonomik krizden (1994, 1999 ve 2000-2001)  sonra tarihinin en büyük küçülmesi ile sonuçlandı. AKP’nin iktidara geldiği günden beri ise 2008, 2011 olmak üzere iki kriz yaşadı. 
 
AKP’li Yıllar; : Vaatler, Yalanlar, Hayal Kırıklıkları…
 
Türkiye’de yaşanan ekonomik kriz sonrası yapılan seçimlerde, iktidarların da değiştiğini görüyoruz. Özal’ın seksenlerin sonuna kadarki  parlak yılları  1987 krizinden sonra yapılan yerel seçimlerde büyük oy kaybetti. SHP yerel yönetimlerin büyük bir kısmını aldı. 1994 krizi, DYP’yi, 1999 krizi ANAP’ı, 2000-2001 krizi ise o güne kadar ki bütün partilerin büyük bir yenilgi almasıyla sonuçlandı. Kısa bir süre önce kurulan AKP hükümeti birinci parti olarak tek başına iktidara geldi.
Seçimlerin sonucu önemli ve köklü bir değişime işaret ediyordu. Ne var ki, “yeni” ve “farklı” olarak görülen AKP, kısa süre içerisinde kendini, Menderes’in ve Özal’ın devamı olduğunu ilan ederek, reddedilen tarihi yeniden canlandırdı. Böylece trajik bir üçüncü döneme girmiş olduk.
 
Seçimin galibi AKP’nin iktidara geldiği ilk yıl tercih ettiği iktisat politikası, Kemal Derviş’in ‘Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı’nı kesintisiz sürdürmek oldu. Emek karşıtı bu program, tereddüt edilmeden kesintisiz olarak uygulandı. İktisadi anlamda diğer önemli adım, yerli ve yabancı sermayenin önündeki bütün bürokratik engellerin ortadan kaldırılmasıydı.Özelleştirmelere kaldığı yerden devam edildi. Sermaye içi bölüşüm ilişkileri, dindar sermayedarların da sahneye çıkmasıyla yeniden düzenlendi. Laik burjuvaziyi, laiklik konusunda ikna ederek anlaştı. İslami sermaye ile de onlara pay vererek anlaştı. Karşı koyanları, devletin bütün imkanlarını seferber ederek ortadan kaldırdı.
 
AKP’nin emeğe dönük politikası ise kazanılmış bütün hakların yok edilmesi anlamına geliyordu.  İşçi sınıfının birçok kazancı 2003’te iş kanunu ile ortadan kaldırıldı. Taşeronlaşma,  işçi çalıştıran özel büroların kurulması, işten atmaların kolaylaştırılması vs. Burjuvazi bu dönemde sınıf refleksini göstererek kendi iç çatışmalarını bir yana bıraktı. Kapitalistler, tek yumruk AKP’nin yeni iş kanununa tam destek verdiler.
Beş yıllık iktidardan sonra AKP de 2008’de krizle yüzleşti. Mart 2009’da yapılan belediye seçimlerinde  AKP, birinci parti olmasına rağmen önemli oranda oy kaybetti. Ancak kriz sonrası büyüme,  bu kaybı Haziran 2011 genel seçimde telafi etti. Son krizin daha da derinleşmesi halinde bunun AKP’nin sonunu getirip getirmeyeceğini geçmişin tekrar edip etmeyeceğini göreceğiz.  
 
AKP, dış politikada ABD’nin Ortadoğu’da tedavüle soktuğu ‘Büyük Ortadoğu Projesi’nin eş başkanlığını üstlenerek, ABD’nin ve İngiltere’nin Irak’a müdahalesine doğrudan destek verdi. Meşhur 1 Mart teskeresini meclise getirdi. Ancak başarılı olamadı. ANAP-DSP-MHP koalisyonu hükümeti döneminde başlayan Avrupa Birliği macerası, devir alındı. ‘On beş günde on beş yasa’ şiarını birçok değişiklikle devam ettirdi. Hatta Kopenhag kriterlerini, Ankara kriterleri olarak ilan etti. Bugün ilişkilerin geldiği nokta ise restleşmeler, tehditlerle dolu.
 
Komşularla olan ilişkilerin akıbeti de AB sürecinde farklı olmadı. Ermenistan, Yunanistan, Suriye ve İran ile başlatılan yakınlaşma ve ‘sıfır sorun’ ilişkisi hepsi ile azami düzeyde restleşmeye-çatışmaya ve savaş çığırtkanlığına dönüştü.
İç politikaya dönersek, Kürt sorununa ilişkin tavrı da, diğer alanlarda olduğu gibi başlangıcı ve sonucu zıt iki kutba kaydı. ‘Demokratikleşme süreci’ tam bir anti demokratik sürece dönüştü. Binlerce, Kürt siyasetçi, belediye başkanı, il ve ilçe yöneticileri, vatandaş KCK yapılanması adı altında sebebi ve sonu belli olmayan bir tutuklama sürecine döndü ve genişleyerek devam ediyor. 1990’lardaki "olağanüstü hal"i aratmayan operasyonlar düzenleniyor. DGM’leri aratmayan özel yetkili mahkemeler iş başında. 12 Eylül anayasa referandumunda bahsedilen yasakların kaldırılması ile ilgili vaatler de orta yerde gerçekleşmeyi bekliyor.
Alevi açılımı adı altında uzun süre devam eden oyalayıcı toplantılar sonrasında hiçbir sonuç alınmadan başlandığı gibi sonlandı. Alevi birlikleri ve dernekleri tek taraflı olarak  görüşmeleri kesti. 
Muhalif bütün sesler, Ergenekon ve Devrimci Karargah örgütü üyesi olmak iddiasıyla ceza evlerine atıldı. Elliden fazla gazeteci bu gün ceza evinde. Bu gazeteciler hükümet tarafından gazeteci olarak kabul edilmiyor.
Askerin siyaset üzerindeki vesayetinin ortadan kaldırıldığı iddia ediliyor. Öyle de görünüyor. Ancak bunun yerine lider vesayeti ve polis vesayeti ikame edilmiş durumda.
Hiçbir muhalif düşünceyi, partiye tahammül etmeme iktidarın temel politikası haline geldi. Tiyatrodan, heykele, köşe yazarından, karikatüriste sanatın her alanına anti-demokratik, baskıcı ve cezalandırıcı müdahalelerde bulunuldu.
  
Daha da kötüsü bütün bunların dozu, iktidar güçlendikçe daha da arttı. Görünen o ki demokrasi, (hatta ileri demokrasi) dendikçe "demeokrasi"den daha da  uzaklaşılıyor.  Tahammülün ortadan kalktığı, diyalogdan ziyade yok etme ve tekleşme siyaseti varlığını yaşamın her alanına sirayet ettiği bir dönem yaşıyoruz. 
Bu şartlar altında AKP ile herhangi bir konuda masaya oturan tarafın, çay içerken bile bunun kendi aleyhine dönme ve saptırılması riskini göz önüne almalıdır. Zira partinin yönetim kadrosunun karakteri buna hayli müsait.